ความทั่วไป

บทบาท หน้าที่และความรับผิดชอบของผู้เกี่ยวข้องกับการทำงานในที่อับอากาศ ถูกกำหนดไว้แล้วในกฎหมายระดับกฏกระทรวงฯ และกฎหมายลูกของกฎกระทรวง ซึ่งรวมถึงแนวปฏิบัติของหลายองค์กรตามมาตรฐานสากลด้วย, บนความเป็นจริง ส่วนมากนายจ้างจะมอบหมายให้ระดับผู้บริหาร เป็นผู้ดำเนินการแทน, บทความส่วนนี้ จึงนำกฏหมายและแนวปฏิบัติจากมาตรฐานสากล มาพิจารณาและนำเสนอในแง่มุมที่ปฏิบัติได้จริง-ได้ง่าย หากแต่เน้นที่ความสมดุลระหว่างความง่ายและความปลอดภัยไว้ในการทำงานด้วย

ผู้เกี่ยวข้องกับงานที่อับอากาศ

ผู้อนุญาต Area Owner, Plant Owner หัวหน้ากลุ่มงาน ภาษากฏหมายเรียกว่าผู้ควบคุมงาน Job Leader or Job Supervisor ผู้ช่วยเหลือ Standby Person ผู้ปฏิบัติงาน Workers or Entering Persons ผู้ตัดแยกพลังงานและล็อคเอาท์ระบบ Authorized Isolator (ไม่ได้ระบุไว้โดยตรงในกฎหมาย แต่เกี่ยวข้องกับสาระสำคัญของกฎหมาย)

notes หัวหน้ากลุ่มงาน ภาษากฏกระทรวงฯ และกฎหมายลูกของกฎกระทรวงที่อับอากาศ เรียกว่าผู้ควบคุมงาน, ณ ที่นี้ไม่ใคร่สะดวกที่จะเรียกดังนั้นและเพื่อให้สอดรับกับศาสตร์ที่ว่าด้วยวิชาจิตวิทยาอุตสาหกรรม จึงเรียกว่าหัวหน้ากลุ่มงานแทน ทั้งนี้ยังคงบทบาทหน้าที่ และความรับผิดชอบ ดังจะกล่าวถึงเป็นลำดับถัดไป

ผู้อนุญาต Plant Owner of Area Owner

เป็นที่ปรึกษา งานที่อับอากาศโดยตำแหน่ง มีบทบาทหน้าที่และความรับผิดชอบหลัก สามประการดังนี้

เป็นที่ปรึกษา งานที่อับอากาศ อนุญาตให้ทำงานที่อับอากาศ หากการขออนุญาตทำงานสอดคล้องกับระเบียบปฏิบัติขององค์กร (Confined Spaces-System Procedure) และสอดคล้องกับกฎหมาย ทั้งนี้จะพิจารณาใน 2 ประเด็น ประกอบกันคือ เอกสารต้องครบและได้คุณภาพ   อนุญาตเลิกจบการทำงาน เมื่องานแล้วเสร็จหรือ-อนุญาตเลิกจบการทำงาน หากงานนั้นมีเหตุผิดปกติและต้องหยุดงานเพื่อรอการแก้ไขความผิดปกติเสียก่อน

ขยายความเกี่ยวกับการอนุญาตให้ทำงานและอนุญาตให้เลิกงาน

การอนุญาตให้ทำงาน : ผู้อนุญาต-ต้องพิจารณาเอกสารขออนุญาตเข้าทำงาน ไม่ให้ขัดกับกฎหมายและระเบียบปฏิบัติขององค์กร บวกกับเรื่องอื่นๆ ซึ่งเป็นสาระสำคัญของใบขออนุญาตเข้าทำงาน ซึ่งต้องพิจารณาเพิ่มเติมโดยละเอียด (1) ต้องระบุการปิดกั้นควบคุมพื้นที่ทำงาน (2) มีมาตรการ-ระบายอากาศ และตรวจวัดบรรยากาศเกี่ยวข้องกับ ออกซิเจน คาร์บอนมอนออกไซด์ ก๊าซไข่เน่าและค่าความเข้มข้นของสารติดไฟ (3) ต้องมีสาระสำคัญเกี่ยวกับขั้นตอนทำงาน การชี้บ่งและระบุอันตรายในทุกขั้นตอน หากขั้นตอนทำงานใด ชี้บ่งพบว่าอาจจะมีอันตราย เอกสารฯ ต้องกำหนด & ระบุมาตรการป้องกันอันตรายนั้น (4) มีมาตรการบันทึกการเข้าออกที่อับกาศของคนทำงาน และ (5) ส่วนท้ายของเอกสารขออนุญาตเข้าทำงาน ต้องมีแผนกู้ภัย ช่วยชีวิตและช่วยเหลือ การอนุญาตปิดจบการทำงาน : มีสองเงื่อนไขคือ (1) งานแล้วเสร็จ กรณีนี้ให้ผู้อนุญาต ตรวจสอบการทำความสะอาดพื้นที่และคืนสภาพพร้อมกลับมาทำงานของที่อับอากาศ, เงื่อนไขที่ (2) ยกเลิก-การทำงานเนื่องจากมีอุปสรรค์เกี่ยวกับความปลอดภัยและสิ่งแวดล้อม จำเป็นต้องหยุดเพื่อทบทวนวิธีทำงานและเปลี่ยนวิธีทำงานเสียใหม่ให้ดีกว่าเดิม

หัวหน้ากลุ่มงาน Job Leader or Job Supervisor

หัวหน้ากลุ่มงาน (ซึ่งกล่าวข้างต้นแล้ว ว่ากฎหมายไทยเรียกว่าผู้ควบคุมงาน) มีบทบาท หน้าที่และความรับผิดชอบในการกำกับดูแล ให้คำแนะนำวิธีทำงานกับผู้ปฏิบัติงานและผู้คอยช่วยเหลือ, ในงานที่อับอากาศเปรียบเสมือนผู้นำทีม ไปทำงาน ให้แล้วเสร็จตามที่ได้รับมอบหมาย-พฤติกรรมตื่นก่อนนอนทีหลัง เริ่มงานก่อนและเลิกงานทีหลัง, บทบาท หน้าที่และความรับผิดชอบของหัวหน้ากลุ่มงานมีดังนี้

หนึ่ง ทำสำรวจที่อับอากาศและเก็บข้อมูลภาคสนาม เพื่อนำข้อมูลมาทำใบขออนุญาตเข้าทำงาน : ตัวอย่างข้อมูลภาคสนามที่จำเป็น

ต้องปิดกั้น ควบคุมพื้นที่อย่างไร ทางเข้าออกที่อับอากาศเป็นแนวดิ่งหรือแนวนอน อุปกรณ์ที่ต้องตัดแยกพลังงาน-ล็อคเอาท์ระบบ มีขั้นตอนก่อนหลังอย่างไร ต้องใช้อุปกรณ์ใดบ้าง เช่นกุญแจสี อุปกรณ์ช่วยล็อค ป้ายแท็ก ฯลฯ เป็นต้น ตำแหน่งทำงานสูงต่ำ กว้างแคบ อุปกรณ์และเครื่องมือที่ต้องใช้สนับสนุนการทำงานในที่อับอากาศ อุปกรณ์ป้องกันอันตรายส่วนบุคคลชนิดพิเศษเฉพาะงาน การระบายอากาศ หากเกิดเหตุต้องใช้อุปกรณ์ช่วยชีวิต ช่วยเหลือชนิดใดบ้าง ที่เหมาะสมกับสภาพที่อับอากาศ

สอง จัดทำเอกสารขออนุญาตทำงานและยื่นเอกสารฯ กับผู้อนุญาต

เอกสารขออนุญาตทำงาน ใบบันทึกเข้าออกที่อับอากาศ ใบบันทึกตรวจวัดบรรยากาศ ออกซิเจน คาร์บอนมอนออกไซด์ ก๊าซไข่เน่าและค่าความเข้มข้นก๊าซติดไฟ (LEL-UEL)

สาม กำกับดูแล และให้ผู้ปฏิบัติงานและผู้ช่วยเหลือร่วมกันปิดกั้น ควบคุมพื้นที่ปฏิบัติงาน สี่ ประสานงานและกำกับดูแล ให้ผู้ตัดแยกพลังงานและล็อคเอาท์ระบบ-ตัดแยกพลังงานและล็อคเอาท์ระบบ ห้า เลือกวิธีระบายอากาศ มอบหมายให้ผู้ช่วยเหลือและทีมทำงานระบายอากาศ หก ประชุมกลุ่มทำงาน-ผู้คอยช่วยเหลือสั้นๆ 5-10 นาที, ให้ลงชื่อเข้าทำงานและเปิดงาน เจ็ด กำกับดูแล ให้ผู้ปฏิบัติงานและผู้ช่วยเหลือทำงานตามบทบาท หน้าที ความรับผิดชอบและให้ทำงานตามขอบเขตของเอกสารขออนุญาตเข้าทำงาน แปด กำหนดวิธีการสื่อสารและตรวจสอบความพร้อมของอุปกรณ์สื่อสาร เก้า กำหนดมาตรการกู้ภัย ช่วยชีวิต ช่วยเหลือและการปฏิบัติตามแผนฯ สิบ ขออนุญาตเลิกงานหลังจากงานแล้วเสร็จ หรือขอยกเลิกระหว่างการทำงาน หากพบภาวะผิดปกติซึ่งมีผลกระทบด้านความปลอดภัยกับคนและสิ่งแวดล้อม

ผู้ช่วยเหลือ Standby Persons

ภาระงานของผู้ช่วยเหลือ จะเริ่มจากสำรวจเก็บข้อมูลภาคสนามร่วมกับหัวหน้ากลุ่มงาน และมีส่วนร่วมนำข้อมูลดังกล่าวมาใช้สำหรับทำแผนกู้ภัย ช่วยชีวิต ช่วยเหลือในเอกสารขออนุญาตทำงาน ภาระหน้าที่และความรับผิดชอบของผู้ช่วยเหลือสรุปได้ดังนี้

หนึ่ง ร่วมสำรวจที่อับอากาศกับหัวหน้ากลุ่มงาน และมีส่วนร่วมทำแผนกู้ภัย ช่วยชีวิต ช่วยเหลือในเอกสารขออนุญาตทำงาน สอง ร่วมปิดกั้นควบคุมพื้นที่ทำงาน สาม ร่วมกำหนดวิธีระบายอากาศ และดำเนินการระบายอากาศ สี่ ร่วมกำหนดแผนตรวจวัดบรรยากาศ และดำเนินการตรวจวัดบรรยากาศก่อนเริ่มทำงาน ระหว่างการทำงานและจดบันทึก ห้า ตรวจสอบและทดสอบความพร้อมของอุปกรณ์สื่อสาร หก ตรวจสอบและทดสอบความพร้อมของอุปกรณ์กู้ภัย ช่วยชีวิต ช่วยเหลือและทบทวนวิธีปฏิบัติเมื่อเกิดเหตุ เจ็ด กำกับดูแลการเข้าออกที่อับอากาศและจดบันทึก การเข้าออกทุกครั้ง แปด หากเกิดเหตุ-สั่งให้ผู้ปฏิบัติงานออกจากที่อับอากาศ และดำเนินการกู้ภัย ช่วยชีวิต ช่วยเหลือตามแผน เก้า ขณะทำงาน, หากพบความผิดปกติ-สั่งให้ผู้ปฏิบัติงานออกจากที่อับอากาศและสั่งให้หยุดงานชั่วคราว จนกว่าจะเข้าสู่ภาวะปกติ สิบ ขณะทำงาน, หากเกิดเหตุ-ประสานหัวหน้ากลุ่มงานและทีมกู้ภัย ทีมช่วยชีวิต ช่วยเหลือภายในองค์กร (ถ้ามี)

ผู้ตัดแยกพลังงานและล็อคเอาท์ระบบ Authorized Isolator

ผู้ทำหน้าที่ตัดแยกพลังงานและล็อคเอาท์ระบบ แนะนำให้เป็นช่างไฟฟ้าประจำพื้นที่ มีหน้าที่ตัดแยกทั้งพลังงานไฟฟ้า พลังงานกลและพลังงานอื่นที่อาจทำให้เกิดอันตรายกับคนทำงาน (ตัวอย่างเช่น แหล่งที่เกิดความร้อน thermal, เคมี chemical, ของที่วางสูงจากพื้น gravity or stored energy, พลังงานจากระบบอากาศอัด-คอมเพรสเซอร์ pnuematic, พลังงานจากไฮดรอลิกส์ hydraulic, ความดันจากภาชนะปิด pressure vessels, รังสี radiation ฯลฯ) ต้องมีความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับ การขออนุญาตทำงานและการตัดแยกระบบเป็นพื้นฐาน (lockout tagout and permit to work) ทั้งนี้หน่วยงานต้นสังกัดควรจะทวนสอบถึงความรู้ ความสามารถเสียก่อน, บทบาท หน้าที่และกำหนดขอบเขตความรับผิดชอบดังนี้

เป็นที่ปรึกษาหัวหน้ากลุ่มงาน เกี่ยวกับการกำหนดจุดตัดแยกพลังงานและล็อคเอาท์ ลงในใบบันทึกการตัดแยกระบบ equipment lockout list ตัดแยกพลังงานและทำล็อคเอาท์อุปกรณ์เช่นวาล์ว เบรคเกอร์ไฟฟ้า ยึดตรึงอุปกรณ์ด้านบนที่อาจตกใส่ ฯลฯ และร่วมทดสอบเพื่อยืนยันว่าระบบตาย โดยอุปกรณ์ที่จะตัดแยกให้อ้างอิงตามใบรายการตัดแยกระบบ equipment lockout list หลังจากงานแล้วเสร็จ-ร่วมปลดคืนอุปกรณ์ที่ตัดแยก และร่วมทดสอบเพื่อยืนยันว่าระบบกลับมาทำงานได้ดังเดิม

ผู้ปฏิบัติงาน Worker or Entering Person

ผู้ปฏิบัติงานในที่อับอากาศต้องเข้าร่วมการประชุมสั้นๆ ก่อนเปิดงาน เพื่อทำความเข้าใจถึงขอบเขตและขั้นตอนการปฏิบัติงาน

ขณะเข้าร่วมประชุมสั้นๆ ก่อนเปิดงาน หากมีข้อสงสัยให้ถามและระหว่างทำงานหากพบความผิดปกติให้แจ้งผู้ช่วยเหลือ ไม่ทำงานลัดขั้นตอน มีพฤติกรรมปลอดภัย ทำงานให้สำเร็จตามเอกสารขออนุญาตทำงาน ตามขอบเขตที่ได้รับมอบหมายและได้คุณภาพ หากเกิดเหตุที่อาจก่อให้เกิดอันตราย หรือเหตุการผิดปกติให้แจ้งผู้ช่วยเหลือทันที หากเกิดเหตุฉุกเฉิน ต้องมีความสามารถในการหนีภัย

กลับหน้าแรก : คลิ๊กตรงนี้

กลับเมนูหลัก ความปลอดภัยการทำงานที่อับอากาศ : คลิ๊กตรงนี้

ไปยังเมนู คุณสมบัติของผู้เกี่ยวข้องกับงานที่อับอากาศ : คลิ๊กตรงนี้

ไปยังเมนู หลักเกณฑ์ วิธีการชี้บ่งที่อับอากาศ : คลิ๊กตรงนี้

ไปยังเมนู การขออนุญาตทำงานและขออนุญาตเลิกงาน : คลิ๊กตรงนี้

ไปยังเมนู การประเมินสภาพงานและมาตรการควบคุมอันตราย : คลิ๊กตรงนี้

ไปยังเมนู การตรวจวัดก๊าซและเทคนิคระบายอากาศ : คลิ๊กตรงนี้

ไปยังเมนู อุปกรณ์ป้องกันอันตรายส่วนบุคคลและ SCBA : คลิ๊กตรงนี้

ไปยังเมนู แผนฉุกเฉินและอุปกรณ์ช่วยชีวิต ช่วยเหลือ : คลิ๊กตรงนี้

ไปยังเมนู หลักสูตรที่ฝึกอบรมและสัมมนา คลิ๊กตรงนี้